iki büyük bölüme ayrılır: Merkezi Sinir Sistemi (MSS) ve Periferik Sinir Sistemi (PSS). MSS, beyin ve sırt omurgası içindeki beyni içerir ve vücut fonksiyonlarını kontrol eder. PSS ise MSS'den çıkan sinirlerle vücuttaki diğer organlara bağlantı sağlar.

Nöron, sinir sisteminin temel yapı taşıdır. Gövde (soma), dendritler (giriş uçları) ve akson (çıkış uçları) olmak üzere üç bölümden oluşur. Akson, aksiyon potansiyelini oluşturarak sinyal taşır.

Aksiyon potansiyeli oluşumu dört basamaktan geçer:
1. Uyarı, dendritler üzerinde depolarizasyona yol açar.
2. Eğer eşik potansiyeli aşılırsa, aksiyon potansiyeli oluşur.
3. Akson boyunca negatif iyonlar dışa, pozitif iyonlar içe geçer.
4. Sonunda akson ucu tekrar yani polarize olur (repolarizasyon).

İletim nöronlar arasında sinaps adı verilen kimyasal bağlarla gerçekleşir. Presinaptik nöron, postsinaptik nöronun reseptörlere neurotransmitter salgılar. Bu, postsinaptik nöronu uyarır ya da susturur.

MSS ve PSS karşılaştırması:

• MSS: beyin ve sırt omurgası içinde yer alır; düşünme, öğrenme, duygu kontrolü gibi yüksek beyin fonksiyonlarını yönetir.
• PSS: MSS'den çıkan sinirlerle göz, kas, iç organları yönetir.

, PSS'nin bir parçasıdır ve görevleri:

• Parasempatik OSS: dinlenme yanıtı. Örnek: kalp hızını düşürür, özif (gıda sindirimi) artar. Salgı bezlerini ve kasları uyarır.
• Simpatik OSS: stres yanıtı. Örnek: kalp hızını artırır, pupilu (göz bebeğini) genişletir, kan şekerini yükseltir.

"Hangi sinir sistemi hangi organı uyarır?" sorularını hızlıca yanıtlamak için MSS'nin düşünme, öğrenme gibi yüksek beyin fonksiyonlarını, PSS'nin göz, kas, iç organları yönettiğini hatırlamak yeterlidir. Ayrıca, parasempatik sistemin dinlenme yanıtı (ör. kalp hızını düşürür) ve simpatik sistemin stres yanıtı (ör. kalp hızını artırır, pupilu genişletir) ezbirlemelerini ezberlemek, sınavda sorulan tipik soruları 1-2 saniye içinde cevaplamaya yardımcı olur.