Doğa ve İnsan konusunda harita temel bir araçtır. Harita türleri arasında fiziki (yerşekli, iklim, bitki örtüsü), sosyo‑ekonomik (nüfus, ekonomi, ulaşım) ve tematik (özellikle bir konuya odaklı) haritalar yer alır.

Ölçek haritanın gerçek alanıyla orantılılığını sağlar. Ölçek = harita ölçüsü / gerçek ölçü. Örnek: 1/25.000 ölçekli bir haritada 4 cm uzunluk 100.000 cm (1 km)’yi temsil eder. Ölçek hesaplaması için ölçek = harita ölçüsü / gerçek mesafe formülü kullanılır. Mesafe: gerçek mesafe = harita ölçüsü × ölçek.

İzohips eğrileri aynı yüksekliği gösterir. Eğim: izohips arası mesafe / yükseklik farkı. Yakın izohips eğrileri dağlık, geniş aralıklı eğriler düz alandır.

Enlem ve boylam Dünya’yı koordinat sistemi olarak belirler. Enlem kutuplara göre (ekvator 0°, kutuplar 90°) iklimi etkiler: yükseldikçe sıcaklık düşer. Boylam saat dilimini belirler. Her 15° boylam 1 saatlik zaman farkına denk gelir. Örnek: Greenwich (0°)’dan doğuya 30° gidilirse 2 saat ileri, batıya 45° gidilirse 3 saat geri hareket edilir. Bu ilke, ÖSYM’nin genellikle sorulan “saat farkı” sorularında hızlı çözüm için kullanılır.



Sınav taktiği: Ölçek sorularında önce harita ölçüsü ve gerçek mesafe verildiğinde ölçeği bul, tersi durumda gerçek mesafeyi hesapla. Saat farkı sorularında 15° = 1 saat ilkesini uygulayarak doğu doğuya, batı batıya yönelik zaman farkını anında belirle.