Nüfus ve Göç konusu, AYT Coğrafya için sık sorulan bir konudur.



Nüfus Artış Hızı şu formülle hesaplanır: NAH = [(Doğum - Ölüm) + (Göç Girişi - Göç Çıkışı)] / Başlangıç Nüfusu × 100. NAH, % olarak ifade edilir ve yıllık değişimi gösterir.



Demografik Geçiş Modeli, nüfus yapısındaki değişimin 4 aşamasını içerir:

1. Yüksek doğum-yüksek ölüm (sabit yüksek NAH)

2. Yüksek doğum-düşük ölüm (hızlı artış)

3. Düşük doğum-düşük ölüm (sabit düşük NAH)

4. Düşük doğum-düşük ölüm + göç (negatif veya sıfır NAH)



Türkiye, 2. aşamada olup NAH hâlâ yüksek ama yavaşça düşüyor. Bu, yaş ortalamasının gençliği ve gelişmekte olan sağlık hizmetleri ile ilişkilidir.



Türkiye Nüfus Özellikleri: 84 milyon (2024), ortalama yaşı 32, şehirleşme oranı %75. Nüfus batı ve kuzeyde yoğun, doğu ve güneydoğu daha az yerleşimli.



Göç Türleri:

- İç göç: Şehir içinde veya iller arası. Nedenler: tarım alanları eksik, sanayi ve hizmet sektörleri çekici, ulaşım kolay, iklim ılıman.

- Dış göç: Ülke dışına çıkma. Nedenler: ekonomik fırsatlar, siyasi istikrar, güvenlik, AB üyeliği beklentisi.



ÖSYM genellikle demografik geçiş aşamalarını veya Türkiye’de nüfus dağılışını etkileyen faktörleri sorar. Önemli faktörler: tarım, sanayi, iklim, ulaşım. Bu faktörler nüfusu çeken (pull) ya da iten (push) güçlerdir.