(indüksiyon), Bacon'a atfedilir ve deneylerle elde edilen gözlemlerden genel ilkeler türetmeyi önerir. Örneğin, bir maddenin sıcaklık arttığında genleştiğini gözlemleyip bu eğilimi tüm maddeler için genelleştirmek.

Tümdengelim (dedüksiyon), Descartes'a özgüdür ve evrensel ilkelerden özel sonuçlar çıkarma sürecidir. Örneğin, bir cismin hareketinin sabit ivmeli olduğunu bildiğimizde, belirli bir zaman dilimindeki konumunu hesaplamak.

Karl Popper, bilimsel hipotezlerin yanlışlanabilirlik (falsifiability) ölçütüne dayandığını savunur. Bir teori bilimsel olmak için yanlışlanabilir olmalıdır; örneğin, "Tüm kuşlar uçar" iddiası, sadece bir uçamayan kuş türü bulunursa çürütülür.

Thomas Kuhn, bilim tarihinde paradigma kavramını ortaya koyar. Paradigma, bir bilim dalındaki paylaşılan inançlar, yöntemler ve standartlardır. Örnek: Copernicus öncesi yermerkezli paradigma, Copernicus'tan sonra güneşmerkezli paradigma geçişi.

ÖSYM sınav taktiği: "Hangi yöntem hangi filozofa aittir" sorularında temel ayrımları ezberlemek önemlidir: Bacon=tümevarım (deney), Descartes=tümdengelim (akıl), Popper=yanlışlanabilirlik.