Klasik Mantık, AYT Felsefe sınavında sıkça karşılaşılan bir konudur. Mantığın temel yapı taşlarından biri olan önerme, doğru veya yanlış olabilecek ifadelere denir. Önermeler, kıyas adı verilen mantık yapısında birleştirilir. Kıyas, büyük ve küçük önermelerden oluşan bir yapıdır ve sonuç doğar ya da çıkar. Bu yapı, hiyerarşi içerisinde yer alır: Kavram → Önerme → Kıyas.
Kategorik kıyaslarda, üç temel şekil vardır:
1. Barbara (AAA): Her A B'dir. Her B C'dir. Dolayısıyla, her A C'dir. Örnek: Her insan ölümdür. Socrates insan. Dolayısıyla, Socrates ölümdür.
2. Celarent (EAE): Hiçbir A B'dir. Her B C'dir. Dolayısıyla, hiçbir A C'dir. Örnek: Hiçbir köpek kedi değildir. Her kedi evcil hayvandır. Dolayısıyla, hiçbir köpek evcil hayvan değildir.
3. Darii (AII): Her A B'dir. Bazı B'ler C'dir. Dolayısıyla, bazı A'lar C'dir. Örnek: Her insan akıllıdır. Bazı akıllılar yaratıcıdır. Dolayısıyla, bazı insanlar yaratıcıdır.
Mantıkta yanılgılar iki tür olup, formal ve informal olarak sınıflandırılır. Formal yanılgılar, kıyasın yapısal hatalarından kaynaklanır. Örneğin, orta terimin dağıtılmaması: Her köpek kedidir. Her kediler kuşlardır. Dolayısıyla, her köpek kuştur. Burada orta terim "kediler", her iki önermede de dağıtılmamıştır.
Informal yanılgılar, ise mantığın dışındaki hatalarla ilgilidir. Örnek: Ad hominem yanılgısı, kişiye değil, onun önermesine odaklanmalıdır. Örnek: "Bu kişi kötü bir insan, bu yüzden önermesi yanlıştır."
ÖSYM Taktiği: Sınavda genellikle "verilen kıyasın geçerli olup olmadığı" soruları sorulur. Geçerlik testi için:
1. Büyük öncül, küçük öncül ve sonuç sırasının kontrol edilmesi.
2. Ortadaki terimin her iki önermede de dağıtılıp dağıtılmadığının incelenmesi.
Bu adımları takip ederek, mantık sorularını doğru bir şekilde çözebilirsiniz.