Basit Makineler Fizik sınavlarında sıkça karşılaşılan bir konudur. Temel amaçları kuvveti artırmak, mesafeyi azaltmak veya yön değiştirmektir.



Kaldıraçlar üç sınıfa ayrılır:

1. Birinci sınıf kaldıraç: Çabucak (pivot) kuvvet uygulama noktasının iki yanında bulunur. Örnek: döner ayna.

2. İkinci sınıf kaldıraç: Çabucak kuvvet uygulama noktasının sağında (veya aşağısında) olur; yük uygulama noktası çabucaktan sağa (veya aşağıya) doğru gelir. Örnek: tırnak.

3. Üçüncü sınıf kaldıraç: Çabucak kuvvet uygulama noktasının solunda (veya üstünde) olur; yük uygulama noktası çabucaktan sola (veya yukarı) doğru gelir. Örnek: çekiç sapı.



Makaralar iki tip olur:

- Sabit makara: Makara gövdesi sabit, ip yalnızca bir yön değiştirir. Çekme kuvveti = uygulanan kuvvet.

- Hareketli makara: Makara yük ile birlikte hareket eder; ip bloğun her iki ucunda da gerilir. Çekme kuvveti = uygulanan kuvvet / taşıyan ip sayısı.



Bileşik makara sistemlerinde çekme kuvvetini bulmak için taşıyan ip sayısını doğru saymanız gerekiyor. Hareketli makara bloğuna bağlı olan ipler sayılır; sabit makara blokların ipleri sayılmaz. Örnek: 1 sabit + 2 hareketli makara bloğu ve her hareketli bloğa 2 ipler bağlı ise toplam taşıyan ip = 1 + 2·2 = 5. Uygulanan kuvvet F ise çekme kuvveti F/5 olur.



ÖSYM sınavında makara sistemlerinden çekme kuvveti soruları yaygındır. Kuvvet hesabını doğru yapmanın anahtarı: hareketli makara bloğuna bağlı olan ipleri eksiksiz sayıp bu sayıyla bölme işlemi gerçekleştirmektir.