Konu Özeti
Momentum (p) bir cismin kütlesi (m) ile hızı (v) çarpımı olarak tanımlanır: p = m·v. Momentum vektörel bir nicelik olduğundan, yön ve gösterim (ör. +x, -x) dikkate alınmalıdır.
İtme (J) bir kuvvetin (F) zamanla (t) etkisi ile elde edilen momentum değişimidir: J = Δp = F·Δt. İtme aynı zamanda momentumun korunumu ilkesinin temelini oluşturur.
Çarpışmalar üç tipe ayrılır:
1. Tamamen esnek çarpışma: Kinetik enerji tamamen korunur. Cisimler çarpıştıktan sonra geri dönüş yapabilir. Örnek: iki buz pateni oyuncusu.
2. Tamamen esnek olmayan çarpışma: Kinetiği tamamen dönüşür, cisimler birbirinden ayrılır. Örnek: iki aracın çarpışması.
3. Yapışarak devam eden çarpışma: Cisimler birleşerek tek bir blok oluşturur, kinetik enerji büyük ölçüde kaybedilir. Örnek: tren vagonlarının birleşmesi.
Sınav taktiği: Momentum korunumu vektörel bir denklemdir: m₁·v₁₀ + m₂·v₂₀ = m₁·v₁ + m₂·v₂. Yön işaretleri (ör. sağa +, sola -) anlatımda tutarlı olmalıdır; aksi takdirde yanıt yanlışlanır. ÖSYM genellikle iki cisimli çarpışma veya patlama soruları sorarak bu kavramları değerlendirir.