Konu Özeti
Newton'un Hareket Yasaları fizikte temel prensiplerdir ve sınavlarda sıkça sorulan konulardır.
1. Yasası: F = m·a. Bir cismin üzerine etki eden net kuvvet, cismin kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir. Örnek: 10 N kuvvetle itilen 2 kg kütleli bir cismin ivmesi a = F/m = 10 N / 2 kg = 5 m/s².
2. Yasası: Etki- Tepki. Her eylem bir tepkinin eşit ve zıt yönünde karşılık gelir. Örnek: Bir cisim 5 N kuvvetle sağa doğru itiliyorsa, aynı büyüklükte 5 N kuvvet aynı cisim tarafından iten cisime sola yönlenir.
3. Yasası: Sabit hızlı hareket. Dışarıdan kuvvet etkisi olmadığında cisim sabit hızla veya durur hale gelir. Örnek: Kaygan zemine bırakılan bir cisim sürtünme kuvveti nedeniyle durur.
İp bağlı sistemlerde:
- Tüm parçalar ortak ivme ile hareket eder. Sistem olarak düşünüp toplam kütleyi (m_total) ve net kuvveti (F_net) bulup a = F_net / m_total formülüyle ivmeyi hesaplayın.
- İp gerilimi (T) için tek cisim üzerine F = m·a uygulayın. Örnek: 2 kg ve 3 kg ağırlıklı cisimler 10 N aşağı doğru net kuvvetle bağlıysa, a = 10 N / (2+3) kg = 2 m/s². İp gerilimi: T = m₁·(g - a) = 2 kg · (9.8 - 2) m/s² = 15.6 N.
Sürtünme hesabı: F_sürtünme = μ·N. μ sürtünme katsayısı, N normal kuvvettir. Örnek: 5 kg ağırlığındaki cismin harekete geçirme sürtünme katsayısı μ = 0.4 ve yatay yüzeydeyse N = m·g = 5 kg · 9.8 m/s² = 49 N. Gerekli kuvvet: F = 0.4 · 49 N = 19.6 N.
Exam tip: İp bağlı 2-3 cisim sorularında önce sistemi bir bütün olarak ele alın, toplam kütleyi ve net kuvveti bulup ortak ivmeyi hesaplayın. Ardından her bir cisim için ayrı ayrı F = m·a uygulayarak ip gerilimini bulun. Bu yöntemle soruları hızlı ve doğru bir şekilde çözebilirsiniz.