Konu Özeti
Tepkimelerde Hız ve Denge
Tepkinin hızı, ürünlerin ve reaktanların oluşma/azalma oranıdır. Genel hız denklemi: v = k·[A]ⁿ·[B]ᵐ, burada k tepkimelerin hız sabiti, n ve m reaktiflerin reaksiyon siparişi.
Den: Tutarlı bir sistemde ΔG = 0 olduğunda, K = e⁰ = 1 olur. K değeri sadece sıcaklığa bağlıdır.
Kc (konsantrasyon bazlı) ve Kp (basınç bazlı) denge sabitleri:
Örnek: N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g)
Kc = [NH₃]² / ([N₂]·[H₂]³)
Kp = PNH₃² / (PN₂·PH₂³) = Kc·(RT)ⁿ, burada n = 2 - (1+3) = -2.
Le Chatelier İlkesi: Dengeyi bozan bir uyarı geldiğinde sistemin karşı tepkime göstererek yeni bir denge kurması.
- Konsantrasyon artırıldığında: tepkimeler, fazla maddenin tüketilmesi yönünde kayar.
- Basınç artırıldığında (gazlar): az molar hacimli yön (soluksuz tepkime) tercih edilir.
- Sıcaklık artırıldığında: ekzotermik tepkime için ΔH < 0, sistem soğur ve geri yöne (reaktanların üretilmesi) kayar. Tersi endotermik tepkime için sıcaklık artışı ileri yöne yönlendirir.
ÖSYM Taktiği: "Denge bozulunca hangi yönde kayar" sorularında:
- Sıcaklık ↑, ekzotermik → geri
- Sıcaklık ↑, endotermik → ileri
- Reaktif ↑ → ileri
- Ürün ↑ → geri
Bu ilişkileri ezberleyerek soruları hızlıca çözebilirsiniz.