19. Yüzyıl Osmanlı Tarihi



Tanzimat Dönemi (1839‑1876): Gülhane Fermanı (1839) ile Osmanlı, Batılılaşma yoluna girdi. Eşitlik ilkesi getirildi, vergi ve askerlik yükü ortaklaşa hâle getirildi. İslahat Fermanı (1856) ise, Osmanlı vatandaşlarının eğitim, adalet ve özgürlük haklarını güvence altına aldı. Bu süreç, İslam dünyasındaki ilk modernleşme girişimi olarak kabul edilir.



İlk Meşrutiyet (1876): Kanun‑ı Esâsî kabul edildi. Osmanlı tarihindeki ilk anayasal düzenlemeydi; saltanat gücü kısıtlandı, yasama yetkisi meclislerle paylaşıldı. Ancak, 93 Harbi (1877‑1878) ve ardından yapılan Berlin Kongresi'nin baskısıyla bu dönem kısa sürdü.



İkinci Meşrutiyet (1908‑1922): İttihat ve Terakki Cemiyeti öncülüğünde 1908'de II. Meşrutiyet ilan edildi. Kanun‑ı Esâsî'nin yeniden kabulüyle meclis, siyasi yaşamın merkezi oldu. Ancak, Balkan Savaşları (1912‑1913) Osmanlı'ya ağır yenilgi getirdi; Avrupa'daki neredeyse tüm toprakları kaybetti.



ÖSYM Taktiği: Reform‑tarih‑içerik eşleştirme sorularında, Gülhane=1839=eşitlik ilkesi, Kanun‑ı Esâsî=1876, Kanun‑ı Esâsî=1908 tarihlerini öğrenmeli ve İttihat ve Terakki'nin 1908'de iktidara gelmesiyle ilişkilendirmelisin. Bu, “neden‑sonuç” bağlamında sorulan soruları hızlıca çözmenizi sağlar.