Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyetin Kuruluşu konusu, AYT Tarih için kritik bir bölümdür.


1918'de Mondros Mütarekesi ile Osmanlı Devleti işgal altına girdi. 1919'da İtilaf Devletleri, Anadolu'da paylaşım planları hazırladı. Bu dönemde Misak-ı Milli kabul edildi (19 Mayıs 1919). Mustafa Kemal Paşa Samsun'a çıktı ve TBMM açılışı (23 Nisan 1920) gerçekleşti. TBMM, Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920)'yi reddetti; bu, İtilaf'ın dayattığı ve bağımsızlığı ihlal eden bir metindi.


TBMM, Kuvva-yı Şuuriye ile Kurtuluş Savaşı'nı başlatarak düşmana karşı mücadeleye girişti. İzmir'in Kurtuluşu (1922) ve Sakarya Meydan Muharebesi (1921) önemli zaferlerdi.


Sonunda Lozan Konferansı (1922-1923) toplandı. Türkiye, Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923) ile uluslararası alanda tam bağımsızlık kazandı. Bu antlaşma, Sevr'ün aksine, Türkiye'nin haklarını koruyan ve sınırlarını tescil eden bir belgedir.


ÖSYM Sınav Taktiği: Bu süreci kronolojik olarak bilmek önemlidir. Sorular genellikle "hangi antlaşma ne zaman kabul edildi?" veya "Sevr ile Lozan arasındaki fark nedir?" şeklinde olur.


- Sevr (1920): dayatılan, bağımsızlığı kısıtlayan

- Lozan (1923): kazanılan, tam bağımsızlığı sağlayan


Bu karşıtlığı öğrendiğinizde, Antlaşmaların Özellikleri sorularını sorunsuzca cevaplayabilirsiniz.