Olasılık bir olayın gerçekleşme ihtimalini ölçer ve 0 ≤ P(A) ≤ 1 aralığında ifade edilir.
Temel kavramlar:
- Etkinlik (Olay): Bir deneyin sonucu.
- Örnek Uzay (S): Tüm mümkün etkinlikler kümesi.
- Sayılabilir Durumlar: Etkinliğin gerçekleşme sayısı / Örnek uzaydaki toplam sayı.
Birleşim ve Kesişim:
- A ∪ B (A veya B): P(A ∪ B) = P(A) + P(B) - P(A ∩ B).
- A ∩ B (A ve B): P(A ∩ B) = A ve B’nin aynı anda gerçekleşme olasılığı.
Bağımsız Olaylar: Birinin gerçekleşmesi diğerini etkilemez.
- P(A ∩ B) = P(A)·P(B).
Örnek: Madeni para atılırsa P(Ör = T) = 0,5, P(Ör = T)·P(Ör = T) = 0,5·0,5 = 0,25.
Şartlı Olasılık: Bir olayın gerçekleştiğini biliyorken diğer olayın olasılığı.
- P(A|B) = P(A ∩ B) / P(B), P(B) > 0.
- P(A ∩ B) = P(A|B)·P(B) = P(B|A)·P(A).
Örnek: 30 öğrenciden 12 kız, 18 erkek. Bir kız seçildiğini biliyorsak erkek olma olasılığı P(Erkek|Kız) = 0 (bağımsız değil).
Özet:
- Toplam Olasılık: P(A) = Σ P(A|Bᵢ)·P(Bᵢ) (mutlak olaylar Bᵢ).
- Bayes Teoremi: P(B|A) = [P(A|B)·P(B)] / P(A).
TYT/DGS’de sıkça çıkan sorular: toplam olasılık, koşullu olasılık, bağımsızlık testi.