fizikte enerji taşıyan bir mechanik dalgadır. Ses, bir ortamın (hava, su, katı) titreşimleriyle yayılır ve insan kulaklarının algılayabileceği 12 Hz - 20 kHz arası frekanslarda olur.
Ses hızı ortamın özelliklerine bağlıdır; 20°C hava koşullarında v = 343 m/s civarındadır. Formül: v = λ·f (λ dalga boyu, f frekans).
Ses enerjisi zamanla zayıf dur. Zayıflama (doppler etkisi hariç) dB = 20·log₁₀(r₁/r₂) ile hesaplanır; burada r kaynaktan mesafe.
Sık çıkan soru tipleri:
1. **Ses hızı hesabı** – v = λ·f kullanarak eksik değeri bulma.
2. **Doppler etkisi** – f' = f·(v ± v₀)/(v ∓ v_s) formülüyle gözlemci/kaynak hareketiyle frekans değişimini bulma (v ses hızı, v₀ gözlemcinin, v_s kaynaktan hareket hızı).
3. **Yankı (echo)** – Gecikme süresi t = 2·d/v ile bulunur; d yankılanan yüzeyin uzaklığıdır.
4. **dB seviyesi** – L = 10·log₁₀(I/I₀), I₀ = 10⁻¹² W/m² duyulabilirlik eşiği. dB ile ses seviyesi artar; 10 dB çift etkinliği ifade eder.
Örnek: f = 440 Hz, λ = 0.78 m ise v = 343 m/s doğruluğunu gösterir (λ·f = 0.78·440 ≈ 343).
Ses olaylarını anlamak, mühendislik, tıp (ultrason) ve günlük yaşam (konuşma, müzik) için temeldir.