Dolaşım sistemi, canlıların vücutlarındaki kanda ve lenfde bulunan maddeleri taşıyarak besin, oksijen, hormon ve atıkların yerlerine ulaştırmasını sağlayan yapıdır.



İki tür dolaşım sistemi vardır:

• İç dolaşım (kapalı dolaşım): Kandaki maddeleri kapalı kan damarlarıyla taşıyan sistem; omurgalılarda bulunur.

• Dış dolaşım (açık dolaşım): Sıvıların dolaşımı kapalı kan damarları yerine dokular arasında gerçekleşir; kabuklu deniz hayvanlarında görülür.



Omurgalıların kalbi ve kan damarları (arterler, venler, kapillerler) dolaşım sisteminin temel bileşenleridir.

• Kalp, kaslı bir pompadır; her pompalama döngüsünde kanı arterlerle gövdeye (sistemik dolaşım) ve akciğerlere (akciğer dolaşımı) gönderir.

• Kan, kırmızı ve beyaz kan hücreleri ile plazma içerir; oksijen ve besin taşıma, immünite ve sıcaklık denetiminde rol oynar.

• Lenf sistemi, lenf damarları ve lenf bezlerinden oluşur; sıvı dengesini, immüniteyi ve yağ emilimini destekler.



Önemli süreçler:

• Arteriyol ve kapillerler arasındaki difüzyon sayesinde oksijen, besinler hücrelere; CO₂ ve atıklar hücrelerden alınır.

• Kalp kontraksiyonları, kanı basınç altında hareket ettirir; basınç 120/80 mmHg (sistol/diastol) normal değerler arasında değişir.

• Lenf dolaşımı, kas hareketi ve solunum ile yardımcı olur; lenf düğümleri patojenleri filtre eder.



Dolaşım sistemi, solunum, sindirim ve böbrek gibi diğer sistemlerle birlikte organizmanın homeostazisini sürdürmesine katkıda bulunur.