1. Adım
Soruda, geyik popülasyonunun büyüme hızını doğrudan 'sınırlayıcı' bir faktör olmayan seçenek sorulmaktadır. Sınırlayıcı faktörler, bir popülasyonun büyümesini veya belirli bir boyutta kalmasını engelleyen çevresel veya biyolojik etkenlerdir.
2. Adım
Seçenekleri inceleyelim:
A) Kış aylarında yiyecek bulmanın zorlaşması: Besin kaynaklarının azalması, popülasyonun beslenme yeteneğini düşürerek büyümesini sınırlar. Bu, yoğunluğa bağlı bir sınırlayıcı faktördür.
B) Avcı türlerin sayısının artması: Avcı baskısının artması, geyik popülasyonundaki ölüm oranını yükselterek popülasyon büyümesini sınırlar. Bu da yoğunluğa bağlı bir sınırlayıcı faktördür.
C) Yaygın bir hastalığın ölüm oranını yükseltmesi: Hastalıklar, popülasyonun ölüm oranını artırarak büyümeyi sınırlar. Bu da yoğunluğa bağlı bir sınırlayıcı faktördür.
D) Popülasyonun taşıma kapasitesine ulaşması sonucu rekabetin artması: Taşıma kapasitesine ulaşıldığında kaynaklar (besin, yaşam alanı vb.) sınırlı hale gelir ve bireyler arası rekabet artar. Bu durum, popülasyon büyümesini yavaşlatır ve sınırlar. Bu da yoğunluğa bağlı bir sınırlayıcı faktördür.
E) Ortamdaki üretici bitki türlerinin fotosentez hızının artması: Üretici bitkilerin fotosentez hızının artması, ekosistemdeki toplam birincil üretimi ve dolayısıyla geyikler için mevcut besin miktarını artırır. Bu durum, geyik popülasyonunun büyümesini destekleyici bir faktör olup, doğrudan sınırlayıcı bir etki yaratmaz; aksine popülasyonun potansiyel büyüme kapasitesini artırabilir.
3. Adım
Bu durumda, üretici bitki türlerinin fotosentez hızının artması, geyik popülasyonu için doğrudan sınırlayıcı değil, destekleyici bir faktör olacaktır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.