Hareket Fiziğin temel konularından biridir ve konum, hız ve ivme kavramlarıyla incelenir.
Sabit Hızlı Hareket
Bu durumda cismin konumu zamanla doğru orantılı olarak değişir. Hız sabit olduğundan v = Δx / Δt formülü geçerlidir.
Sabit İvmeli Hareket
İvme (a) sabit olduğunda kullanılan temel denklemler:
• v = v₀ + a·t (son hız)
• Δx = v₀·t + ½·a·t² (yer değiştirme)
• v² = v₀² + 2·a·Δx (hız yerine)
Eğer başlangıç hızı v₀ = 0 ise Δx = ½·a·t² olur.
Serbest Düşüş
Yerçekimi ivmesi (g = 9.8 m/s²) düşey ivme olarak düşünülür. Başlangıç hızı v₀ = 0 alındığında:
• v = g·t
• Δy = ½·g·t²
• v² = 2·g·Δy
Grafik Yorumlama
• Konum‑zaman (x‑t) grafiği doğrusal ise hız sabit; eğri ise ivme bulunur (eğim = v).
• Hız‑zaman (v‑t) grafiği doğru parçası sabit ivme; alanı yer değiştirmeyi verir.
• İvme‑zaman (a‑t) grafiği sabit ivme olduğunda düz çizgi, alanı ise hız değişimini gösterir.
Örnek: a = 2 m/s² ve t = 3 s için v = 2·3 = 6 m/s ve Δx = ½·2·3² = 9 m.
Hareket
Özet: Hareket; konum, hız ve ivme kavramlarıyla incelenir. Grafik yorumlama ve temel kinematik bağıntılar TYT fizik sorularında sık kullanılır.
📌 Hızlı Çözüm
Grafikte önce eksenlere bak. Konum-zaman grafiğinde eğim hız, hız-zaman grafiğinde alan yer değiştirme bilgisini verir.
⚡ Kolay Çözüm
Hız değişiyorsa ivme vardır. Sabit hızlı harekette ivme sıfırdır. Serbest düşmede hava direnci yoksa ivme her an g kadardır.
💡 Örnek Soru
Bir cisim 4 s boyunca 3 m/s sabit hızla gidiyorsa aldığı yol kaç metredir? Çözüm: x = v.t = 3.4 = 12 m olur.
❌ Yaygın Hatalar
- Yol ile yer değiştirmeyi karıştırmak
- Grafikte alan ve eğim yorumunu ters yapmak
- İvmenin sadece hızlanma sanmak