Tork (moment), bir kuvvetin bir noktaya göre döndürme etkisini ifade eder.
T = F · d · sinθ formülüyle hesaplanır.
- F: uygulanan kuvvet (N)
- d: kuvvetin uygulandığı noktadan dönme merkezine olan sağ açıyla ölçülen mesafe (m)
- θ: kuvvet ile d arasındaki açı (radyan)
Tork birimleri: N·m (Newton metre).
Yönelimi sağ el kuralıyla belirlenir: parmaklar kuvvetin yönünde, bilek dönme yönünü gösterir.
Önemli Tork Tipleri:
1. Merkezcil tork: Dairesel hareketi sağlayan kuvvetin merkeze göre etkisi.
2. Kesme torku: Bir cismin eksen etrafındaki dönüşünü sağlayan kuvvet.
Problem çözme adımları:
1. Dönme merkezini belirleyin.
2. Kuvvetin uygulama noktasını ve yönünü çizin.
3. Kuvvet ile merkez arasındaki sağ açıyla ölçülen dik mesafeyi (d) bulun.
4. T = F · d · sinθ formülüne değerleri yerleştirin.
5. Sonucun işaretini (+/-) ve yönelimini kontrol edin.
Sık çıkan soru tipi: Bir çubuğun bir ucuna uygulanan kuvvetin merkeze göre torkunu bulma. Örnek: F = 10 N, d = 0.5 m, θ = 90° (sin 90° = 1) → T = 10·0.5·1 = 5 N·m.
Tork
Özet: Tork, bir kuvvetin döndürme etkisidir. Kuvvet büyüklüğü kadar kuvvet kolu da önemlidir; denge sorularında net torkun sıfır olması aranır.
📌 Hızlı Çözüm
Denge sorularında dönme noktasını seç. Sonra saat yönü ve ters yöndeki torkları karşılaştır; eşitse sistem dengededir.
⚡ Kolay Çözüm
Tork = F.d bağıntısıyla bulunur. Kuvvet büyük olsa da uygulama noktası dönme eksenine yakınsa tork küçük olabilir.
💡 Örnek Soru
5 N kuvvet, eksene 2 m uzaklıktan dik uygulanırsa tork kaç Nm olur? Çözüm: T = F.d = 5.2 = 10 Nm bulunur.
❌ Yaygın Hatalar
- Kuvvet kolunu yanlış almak
- Net kuvvet sıfırsa net tork da sıfır sanmak
- Dönme yönlerini karıştırmak