Gazlar kimyasında, ideal gaz denklemi (P·V = n·R·T) temel kavramdır. Burada P basınç, V hacim, n mol sayısı, R ideal gaz sabiti (0.0821 L·atm/mol·K), T ise Kelvin derece cinsinden sıcaklıktır.
STP (Standart Termodinamik Koşullar: 0°C = 273 K, 1 atm) altında 1 mol gaz 22.4 L hacim kaplar.
Molar hacim ve yoğunluk hesaplamaları için:
• ρ = M / V (ρ yoğunluk, M molar kitle).
• n = m / M (m kütlesi).
Bu formüllerle ρ = P·M / (R·T) elde edilir.
Bölme ve toplama yöntemi ile karışık gaz soruları çözülür: her bileşenin kendi basıncına (parçacık basıncı) bölünür, oranlar toplanarak toplam basınç bulunur.
Örnek: 2 mol O2 ve 3 mol N2 bir hacimde 2 atm basınç altında ise O2 parçacık basıncı 2/5·2 = 0.8 atm.
Gaz reaksiyonları için hacim oranları, molar oranlara eşittir (Gay-Lussac yasası).
Örnek: 2H2 + O2 → 2H2O reaksiyonunda 2 L H2 1 L O2 gerektirir.
Sık sorulan tip: Gaz hacmi değişimi için P₁·V₁/T₁ = P₂·V₂/T₂ formülü kullanılır.
Gazlar
Özet: Gazlarda tanecikler serbest hareket eder. Basınç, hacim, sıcaklık ve mol sayısı arasındaki ilişkiler gaz davranışını belirler. Temel gaz yasaları TYT seviyesinde önemlidir.
Hızlı Çözüm
Önce hangi değişkenlerin sabit olduğunu belirle. Sıcaklık artarken hacim artıyorsa doğru ilişki, hacim azalırken basınç artıyorsa ters ilişki düşün.
Kolay Çözüm
Gaz sorularında sıcaklık Kelvin cinsinden alınır. Aynı koşullarda mol arttıkça hacim de artar. Grafik yorumlarında eksenlerin doğru okunması çok önemlidir.
Örnek Soru
Sabit basınçta bir gazın sıcaklığı artarsa hacmi nasıl değişir?
Çözüm: Sıcaklık arttıkça hacim de artar.
Yaygın Hatalar
- Santigrat ile işlem yapmak
- Sabit tutulan büyüklüğü gözden kaçırmak
- Doğru ve ters orantıyı karıştırmak