Çözüm Adımları:
1. Adım: Ata bireylerin genotiplerini belirleme
Soruda iki heterozigot mor çiçekli bezelye bitkisinin çaprazlandığı belirtilmiştir. Mor çiçek geni (M) beyaz çiçek genine (m) baskın olduğuna göre, heterozigot mor çiçekli bir bitkinin genotipi 'Mm' olur. Dolayısıyla, çaprazlanan bireylerin genotipleri Mm x Mm şeklindedir.
2. Adım: Gametleri ve F1 dölü genotiplerini belirleme
Her bir Mm genotipli birey, M ve m olmak üzere iki farklı tür gamet oluşturabilir. Bu gametlerin birleşme olasılıklarını Punnett karesi çizerek veya olasılık hesaplayarak bulabiliriz:
- M gameti ile M gametinin birleşmesi: MM (25%)
- M gameti ile m gametinin birleşmesi: Mm (25%)
- m gameti ile M gametinin birleşmesi: Mm (25%)
- m gameti ile m gametinin birleşmesi: mm (25%)
Buna göre, F1 dölünde oluşacak genotiplerin oranları 1 MM : 2 Mm : 1 mm şeklindedir.
3. Adım: F1 dölü fenotiplerini ve istenen olasılığı hesaplama
Mor çiçek rengi geni (M) baskın olduğu için, MM ve Mm genotipine sahip bitkiler mor çiçekli fenotipini gösterir. Sadece mm genotipine sahip bitkiler beyaz çiçekli fenotipini gösterir.
- MM genotipli bitkiler: %25 (Mor çiçekli)
- Mm genotipli bitkiler: %50 (Mor çiçekli)
- mm genotipli bitkiler: %25 (Beyaz çiçekli)
Mor çiçekli olma olasılığı, MM genotipli ve Mm genotipli bireylerin toplamıdır: %25 (MM) + %50 (Mm) = %75.
Sonuç
F1 dölündeki bitkilerin mor çiçekli olma olasılığı %75'tir.